ЕУ со години ја претставуваше 2035 година како јасна и недвосмислена пресвртница – момент по кој продажбата на нови автомобили со мотори на внатрешно согорување требаше да стане минато. Тој рок не беше само симболичен, туку суштински: сигнал до индустријата, инвеститорите и граѓаните дека електричната мобилност нема алтернатива.
Денес, со сè погласните најави за релаксирање или одложување на оваа цел, последиците веќе се видливи – и тоа многу порано од 2035. Ајде да ги разгледаме клучните негативни страни на ваквиот неодлучен пристап на ЕУ:
2025: електрификацијата напредува, но забележливо побавно
Еден од првите индикатори дека политичката неодлучност остава трага е токму 2025 година. Наместо очекуван силен пробив, уделот на целосно електрични автомобили во новите регистрации во ЕУ се движи околу 20–25 %.
Ова е под претходните проекции, кои предвидуваа дека до 2025 електричните автомобили ќе заземат речиси 30 % од пазарот. Разликата можеби изгледа мала на хартија, но во реалност значи:
- стотици илјади помалку продадени електрични возила;
- повеќе нови автомобили со фосилни горива на европските патишта;
- забавување на ефектот врз намалување на CO₂ емисиите.
Наместо забрзување кон 2035, пазарот добива сигнал дека „има време“ – а токму тоа е најопасната порака.
Губење на јасна насока за автомобилската индустрија во ЕУ
Строгиот рок до 2035 имаше една клучна предност – предвидливост. Производителите знаеја дека нема враќање назад и затоа агресивно инвестираа во електрични платформи, батерии и софтвер.
Со релаксирањето на рокот:
- се создава регулаторна несигурност;
- дел од инвестициите се одложуваат;
- повторно се „оживуваат“ хибриди и компромисни решенија.
Наместо целосен фокус на ЕВ, Европа повторно ризикува да инвестира во технологии со ограничен рок на траење.
2035: од 100 % електрична визија до компромисна реалност
Оригиналната визија за 2035 беше јасна: 100 % од новите автомобили да бидат со нулта емисија. Во пракса, тоа значеше дека пазарот ќе биде речиси целосно електричен, со удел на ЕВ од 90–100 %.
Со ублажувањето на правилата, таа слика се менува. Наместо целосна електрификација, се отвора простор за:
- хибриди;
- синтетички горива;
- разни „преодни“ технологии.
Во вакво сценарио, реалните проекции покажуваат дека во 2035 година целосно електричните автомобили би можеле да достигнат само околу 80–90 % од новите продажби, наместо речиси 100 %. Разликата од 10–20 % значи милиони нови возила со емисии – токму во периодот кога Европа треба најагресивно да ги намалува.
Ризик ЕУ да заостане зад остатокот од светот
Додека Европа ги разводнува своите цели, многу други држави одат во спротивна насока. Јасните правила и силните субвенции, како во Кина, создаваат услови за:
- побрз раст на домашната ЕВ индустрија;
- пониски цени;
- технолошка доминација.
Со неодлучноста околу 2035, Европа ризикува да ја загуби лидерската позиција и да стане зависна од увоз на електрични технологии. Односно, ЕУ нема да има технолошка сопственост врз постигнувањето на сопствените климатски цели.
Забавување на инфраструктурата и конфузија кај граѓаните
Кога роковите се нејасни, инвестициите во полначи и енергетска инфраструктура се одложуваат. Истовремено, кај купувачите се јавува сомнеж:
- „Дали сега е вистинско време за ЕВ?“
- „Што ако правилата пак се сменат?“
Наместо сигурност, пазарот добива конфузија – а тоа директно ја забавува транзицијата.
Краткорочно олеснување, долгорочна штета
Откажувањето од строгиот рок за 2035 можеби изгледа како прагматичен компромис, но бројките покажуваат поинаква слика. Веќе во 2025 гледаме понизок удел на електрични автомобили од очекуваното, а за 2035 наместо речиси целосна електрификација, се зборува за компромисни проценти.
Електрификацијата не е прашање дали, туку кога. Колку подолго ЕУ ја разводнува својата визија, толку потешка, поскапа и понеконкурентна ќе биде иднината. 2035 не беше проблем – беше јасна цел.